انتخاب تاریخ:   /  /   
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
بیشتر
کد خبر: 83005 | تاریخ : ۱۳۹۹/۸/۲۶ - 00:02
کدام کشور برنده جنگ قره‌باغ است؟
گزارش خبری تحلیلی از جزئیات کودتا در ایروان علیه نخست‌وزیر

کدام کشور برنده جنگ قره‌باغ است؟

اشاره: پس از شش هفته‌ درگیری و ناآرامی در منطقه ناگورنو قره‌باغ که منجر به کشته شدن صدها غیرنظامی شد، توافق صلح ارمنستان و جمهوری آذربایجان حدود یک هفته پیش با میانجیگری روسیه امضا شد. ارمنستان گفته در این درگیری‌ها بیش از ۲۳۰۰ نیروی نظامی‌اش کشته شده‌اند، اما آذربایجان آمار تلفات نظامی خود را اعلام نکرده است. بااین‌حال نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان توافق اخیر را «بسیار دردناک» توصیف کرد. موضوعی که در ارمنستان موجی از اعتراض‌ها را به دنبال داشت. معترضان و احزاب مخالف دولت در تظاهرات گسترده خواهان استعفای پاشینیان شدند و حتی به ساختمان نخست‌وزیری و پارلمان حمله کردند. در همین ارتباط روز شنبه آرتور وانتسیان، رئیس سابق سرویس امنیت ملی ارمنستان و همچنین واهرام باغداساریان، رهبر پیشین حزب جمهوری ارمنستان به اتهام توطئه برای قتل نخست‌وزیر و در دست گرفتن قدرت از طریق کودتا، بازداشت شدند. سرویس امنیت ملی ارمنستان اعلام کرد که «مظنونان قصد داشتند به‌صورت غیرقانونی و با کشتن نخست‌وزیر قدرت را در دست بگیرند و درباره نامزدهای احتمالی جانشینی او هم در میان خود بحث کرده بودند.» اما اکنون‌که درگیری‌ها پایان‌یافته و منطقه قره‌باغ بعد از مدت‌ها رنگ آرامش به خود گرفته است، پرسش این است که برنده این درگیری‌ها کدام کشور بود و توانست نفع بیشتری ببرد؟

ستاره صبح-

جنگ مرگبار شش‌هفته‌ای قره‌باغ بعد از امضای قرارداد صلح توسط رهبران جمهوری آذربایجان و ارمنستان و به وساطت روسیه پایان یافت. با آرام‌تر شدن فضا مشخص است که جمهوری آذربایجان به‌وضوح در این جنگ پیروز شده است و ارمنستان شکست تلخی خورده است. بااین‌حال، این درگیری و تلاش برای ختم آن منافعی نیز عاید دو قدرت دیگر کرده است: ترکیه و روسیه.

دستاوردهای ترکیه و روسیه
برای ترکیه، جنگ قره‌باغ نمایشی بود از نقش فزاینده آنکارا در منطقه استراتژیک مهم قفقاز جنوبی. ارتش پیروزمند جمهوری آذربایجان توسط ارتش ترکیه آموزش‌دیده است و حمایت تجهیزاتی می‌شود. بعضاً گزارش‌شده است که نظامیان ترکیه نقشی کلیدی در هدایت حمله‌های پهپادی که عاملی تعیین‌کننده در این جنگ بودند ایفا کرده‌اند، هرچند که آنکارا این ادعاها را تکذیب می‌کند. رجب طیب اردوغان نیز حمایت دیپلماتیک بی‌شائبه‌ای از جمهوری آذربایجان کرد. این پیروزی نشان می‌دهد که ترکیه نفوذ قابل‌توجهی در این منطقه پیداکرده است، مخصوصاً در جمهوری آذربایجان. درعین‌حال، نتیجه این جنگ، و مخصوصاً چگونگی حصول توافق صلح، پیروزی برای روسیه محسوب می‌شود. چند هفته پیش، پیشرفت قابل‌توجه ارتش جمهوری آذربایجان و تصاویر انهدام تانک‌های ساخت شوروی ارمنستان توسط پهپادهای مدرن حاکی از موقعیت رقت‌بار مسکو بود. قدرتی بزرگ که قبلاً بر منطقه تسلط کامل داشت از نجات ارمنستان، تنها متحد پیمانی خود در جنوب قفقاز، عاجز بود؛ اما معلوم شد که محاسبات روسیه پیچیده‌تر و ظریف‌تر از این حرف‌ها بوده است.
تنها ماندن ارمنستان
در دو دهه گذشته، برای کرملین مشخص بوده است که درآمدهای نفتی جمهوری آذربایجان و بودجه نظامی این کشور که سه برابر ارمنستان است، توازن قدرت را به شکل برگشت‌ناپذیری به نفع باکو تغییر داده است. مسکو تلاش کرد تا با فشار به ارمنستان این کشور را به پذیرش راه‌حل دیپلماتیکی که با وساطت روسیه، ایالات‌متحده و فرانسه فراهم‌شده بود متقاعد کند، اما ایروان حاضر به دادن هیچ امتیازی نبود. وقتی انقلابی دموکراتیک در ارمنستان نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر این کشور را در سال ۲۰۱۸ به قدرت رساند، موضع علنی ایروان در قبال منطقه قره‌باغ از پیش نیز سخت‌تر شد. برای همین است که در سالیان گذشته روسیه خیلی واضح به دولت ارمنستان گفته است که پیمان نظامی ایروان و مسکو صرفاً شامل مرزهای رسمی این کشور می‌شود و ربطی به قره‌باغ ندارد. وقتی جمهوری آذربایجان دست به حمله زد، ارمنستان تنها بود.

مزایای توافق برای روسیه
وقتی ارتش جمهوری آ‌ذربایجان شهر شوشا (شوشی)، دومین شهر بزرگ قره‌باغ، را تصرف کرد، تلاش‌های دیپلماتیک روسیه شدت گرفت. در ابتدای این درگیری هیچ گزینه خوبی پیش پای روسیه نبود، اما مسکو توانست با ترکیبی از فشار و دیپلماسی به توافق صلحی برسد که قدرت نفوذ این کشور را نسبت به گذشته بیشتر می‌کند. این توافق از شکست قطعی و اخراج احتمالی ساکنان ارمنی قره‌باغ جلوگیری کرده است. روسیه قرار است برای محافظت از ساکنان ارمنی این منطقه، دور نگه‌داشتن دو طرف متخاصم، و پاسداری از دالانی که ارمنستان را به قره‌باغ متصل می‌کند ۲ هزار صلحبان به منطقه اعزام کند - این همان چیزی است که کرملین از سال ۱۹۹۴ خواهان آن بوده است، اما نتوانسته بود تا پیش‌ازاین جنگ پای میز مذاکره به آن دست یابد. مسکو همچنین توانسته است آنکارا را هم از معرکه خارج کند. به‌غیراز رهبران دو کشور درگیر، ولادیمیر پوتین تنها کسی است که این توافق صلح را امضا کرده است، و فقط سربازان روس قرار است که به‌عنوان صلحبان و ناظر اجرای این توافق عمل کنند و خبری از نیروهای ترکیه نخواهد بود - هرچند که این کشور می‌گوید تعدادی ناظر به منطقه اعزام می‌کند. مدیریت مسیر جدیدی که قرار است نخجوان را به جمهوری آذربایجان وصل کند نیز به عهده اداره مرزبانی و گمرک روسیه است. درنهایت، مسکو نشان داده است که همچنان قدرت کلیدی منطقه است، روابط خود با هر دو طرف درگیر را حفظ کرده است، و درعین‌حال در رقابت با ترکیه به موفقیت رسیده است.

موفقیت نسبی روسیه
پیروزی دیپلماتیک مسکو هزینه‌هایی هم دارد. این جنگ نشان داد که نفوذ ترکیه در قفقاز رو به رشد است، و مسکو دیگر تنها قدرت عمده در این منطقه نیست؛ اما راه ورود دیگران به این منطقه در سه دهه‌ای که از فروپاشی شوروی می‌گذرد در حال باز شدن بوده است، و هیچ‌کس در مسکو فکر نمی‌کرد که روسیه تا ابد بر این منطقه تسلط کامل خواهد داشت. مسئله دیگر عصبانیت و احساس خیانت در جامعه ارمنستان است؛ اما مسکو عقیده دارد که ایروان هیچ گزینه واقعی دیگری ندارد و باید برای حفظ امنیت خود به روسیه متوسل شود. یکی از پیامدهای احتمالی شکست ارمنستان شاید سقوط دولت نیکول پاشینیان باشد، اما دل کسی در کرملین برای او تنگ نخواهد شد.

خطرات احتمالی در آینده
خطر اصلی برای روسیه در آینده وضعیت متزلزل توافق صلحی است که با وساطت مسکو امضا شد. این توافق صلح فقط برای مدت پنج سال به صلحبانان روس اجازه فعالیت می‌دهد، و بعدازآن ارمنستان و جمهوری آذربایجان می‌توانند خواهان خروج آن‌ها از منطقه شوند. زمان کمی برای حل کامل اختلافات وجود دارد، و احساسات برافروخته در هر دو طرف و تغییر وضعیت ایجاد توافق بین باکو و ایروان بر سر هر موضوعی را تقریباً ناممکن می‌کند. این شاید همان مقطعی باشد که مسکو به همکاری ایالات‌متحده و اروپا نیاز پیدا می‌کند، بازیگرانی که به خاطر غیبت کامل در این دور از تحولات فعلاً در اردوگاه بازندگان قرار می‌گیرند.

modiseh سرویس مدرسه

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.