انتخاب تاریخ:   /  /   
کد خبر: ۴۰۶۶۷ | تاریخ : ۱۳۹۷/۱۰/۱۸ - شماره: 1006
ستاره صبح بررسی کرد

ضربه‌ به «ریال» با حذف 4 صفر!

اشاره: ریال ایران که زمانی ارزش زیادی داشت و در دنیا از اعتبار برخوردار بود به دلیل سیاست‌های غلط اقتصادی که به طور مشترک از سوی مجالس و دولت ها در طول 4 دهه گذشته اتخاذ شد به تدریج رو به افول گذاشت . هر چند ارزش پول ملی در دولت‌های دفاع مقدس، سازندگی و اصلاحات ، شیب نزولش آرام بود، اما با روی کار آمدن دولت اصولگرای محمود احمدی نژاد که 8 سال امور اجرایی و اقتصادی در دست اصولگراها بود ارزش پول ملی در برابر ارزهای خارجی تا آن زمان سقوط بی سابقه ای را تجربه کرد به گونه ای که قیمت دلار در آن زمان به 4 هزار تومان رسید. این فرایند هر چند در دولت یازدهم در همان حد دولت دهم و قدری کمتر از آن باقی مانده بود، اما با روی کار آمدن دولت دوازدهم و بی برنامگی دولت و بانک مرکزی، ریال ایران ارزشش سقوط بی سابقه‌ای را آغاز کرد و اکنون قیمت هر دلار حدود 10 هزار تومان شده است. دولت دهم احمدی نژاد قصد داشت 3 صفر از پول ملی را حذف کند که این اقدام با مخالفت کارشناسان، اقتصاددانان، نمایندگان مجلس مواجه شد و از دستور خارج شد . شگفت آن که حال بانک مرکزی لایحه‌ای را به دولت ارائه داده که در صورت تصویب دولت و مجلس قرار است 4 صفر از پول ملی حذف شود. این اقدام در صورت عملی شدن ضربه‌ای دیگر بر پیکر بی جان ریال ایرانی خواهد بود.

بانک مرکزی قصد دارد ۴ صفر از پول ملی را حذف کند. رئیس کل بانک مرکزی گفته که این فرایند ۲ سال طول می کشد و دولت و مجلس باید آن را تأیید کنند. این اقدام واکنش‌های متفاوتی را به دنبال داشته و خواهد داشت.
عبدالناصر همتی در جمع فراکسیون ولایی مجلس از ارسال لایحه حذف 4 صفر از پول ملی به دولت خبر داد و در صفحه اینستاگرامش نوشت: لایحه حذف 4صفر پول ملی را به دولت ارائه کرده‌ام و با توجه به عرف چند ده سال گذشته بین مردم پیشنهاد شده هر ده‌هزار ریال فعلی معادل یک تومان و هر تومان معادل یکصدریال جدید باشد.
بانک مرکزی عقیده دارد این برای اصلاح نظام بانکی و بکارگیری ابزارهای نوین سیاست های پولی و شیوه های جدید و کارآمد نظارت بر بانک ها است. 
به گفته همتی، اصلاح نرخ برابری پول ملی از طریق حذف صفرها وجهه پول ملی را در صحنه بین المللی ارتقا می بخشد و اقدامی است که در تعدادی از کشورها در کنار سایر اقدامات، سرآغاز اصلاحات اقتصادی بوده است.
در ادامه دکتر محمد طبیبیان در مقاله‌ای با عنوان «حذف چهار صفر از پول ملی» نوشت:
«حذف چهار صفر از پول ملی اخیراً مجدداً مطرح شد. ابتدا در مختصری تجربه دیگران را مرور می‌کنیم.
آلمان بعد از جنگ جهانی اول  از سال ۱۹۱۹ تا ۱۹۲۳ دچار یک ابر تورم شد که ناشی از چاپ فزاینده پول بود. این اقدام ارزش مارک، پول آلمان را در سال ۱۹۲۳ که اوج تورم بود به نزدیک هیچ تنزل داده بود.
از طرف نیروهای پیروز جنگ مانند فرانسه و انگلستان مطالبه غرامت کلان به‌صورت طلا می‌شد و آلمان چنین امکانی را نداشت. در آن دوران روابط پولی و ارزی بر اساس استاندارد طلا تنظیم می‌شد و پول آلمان مشابه مارک قبل از جنگ نبود که ارزش آن برحسب طلا سنجیده  شود. افزایش حجم پول بدون پشتوانه، تورم‌های سرسام‌آور و کاهش ارزش پول را به همراه داشت. مردم برای خرید اقلام جزئی باید با سبد اسکناس حمل می‌کردند که ارزش پول در سبد از ارزش آن سبد کمتر بود. کشاورزان دیگر محصول خود را نمی‌فروختند و قفسه‌های مغازه‌ها در شهر خالی از مواد غذایی بود. برخی خانواده‌ها وسایل قابل‌فروش خود را به روستاها می‌بردند تا با مواد غذایی  مبادله کنند و پول رایج دیگر وسیله مبادله نبود. 
در سپتامبر سال ۱۹۲۳ صدراعظم وقت آلمان قانون اساسی را منتفی کرد و حالت فوق‌العاده اعلام کرد که عملاً آلمان را به یک دیکتاتوری نظامی تبدیل نمود.
ماه بعد دستور مربوط به انتشار پول جدید تحت عنوان «رنتن مارک» صادر شد. هر رنتن مارک معادل یک تریلیون مارک قدیم (حذف دوازده صفر) ارزش‌گذاری گردید. چون امکان تعیین پشتوانه طلا نبود پشتوانه رهن املاک کشاورزی و اوراق قرضه شرکت‌های تولیدی، به پشتوانه تولید، به‌عنوان پشتوانه این پول جدید انتخاب شد و به همین دلیل هم‌معنی نام آن، پول رهنی است. نرخ تبدیل به دلار معادل نرخ قبل از جنگ تعیین شد؛ یعنی هر دلار ۴، ۲ رنتن مارک و حجم این پول به‌دقت کنترل شد؛ به‌نحوی‌که این برابری تغییر نکند. کنترل قیمت‌ها هم که قبل از آن اعمال می‌شد، منتفی گردید. در طول یک هفته ابر تورم فروکش کرد و اقتصاد روال معمول در جهت بازسازی را طی نمود. البته نباید کمک‌های کشورهای دیگر و دسترسی به بازارهای مالی و تجاری جهان را ازنظر دور داشت.
نمونه نزدیک این رویکرد در ترکیه رخ داد که از سال ۱۹۷۰ دچار تورم‌های بالا در حد متوسط چهل درصد در سال بود و در سال ۲۰۰۵ اردوغان قانونی را از مجلس گذراند که لیر جدید ترک  برابر ۱۰۰۰۰۰۰ لیر قدیم معرفی شد؛ یعنی حذف شش صفر از پول.  این انتقال از پول قدیم به پول جدید تا سال ۲۰۰۸ ادامه داشت و ترکیه از کمک نهادهای بین‌المللی مانند بانک جهانی و صندوق بین‌الملل پول هم برای تأمین منابع پشتیبان و کمک کارشناسی استفاده کرد. گرچه سیاست‌های مشکل‌ساز اردوغان مجدد ارزش لیر ترک را با کاهش روبرو کرده و در ماه اوت گذشته اردوغان از مردم دعوت کرد از شرافت پول ترکیه حفاظت کنند و ارز در اختیار خود را در اختیار بانک‌ها قرار دهند. که معنی این سخنان مشخص است ...
در هر دو مورد و در موارد موفق دیگر این اقدامات وقتی موفق است که جزئی از یک برنامه سیاسی و اقتصادی اصلاحات جامع و معتبر باشد.  در غیر این صورت به‌جز یک اقدام نمایشی و ظاهری نخواهد بود که منجر به سردرگمی و ایجاد آشفتگی بیشتر خواهد شد؛ چراکه کاهش صفر از پول مستلزم همان میزان کاهش درآمد هست. نظام‌های حسابداری و تعهدات مردم هم باید تعدیل شوند. به خاطر فشار تورمی موجود قیمت‌ها یک جهش خفیه جدید را تجربه خواهند کرد. اگر قیمت کالایی 10 هزار تومان است بعد از حذف صفر به‌جای یک تومان ممکن است دو تومان عرضه شود. خصوصاً قیمت کالاهایی که مثلاً ۷۰۰۰ ریال است به‌جای 7 دهم  تومان، یک تومان جدید عرضه شود و قیمت‌ها به‌طرف بالا گرد شود. در شرایط موجود اگر تصور می‌شود که مثلاً دلار ده هزار تومان است با پول جدید می‌شود 10 تومان مسلماً این برای مردم خبر خوشی نخواهد بود و مسئولان هم فرصت زیادی برای مانور تبلیغاتی اطراف آن نخواهند داشت؛ زیرا مردم متوجه خواهند بود که هر ده هزار تومان پول و درآمدشان هم می‌شود یک تومان. با این ساختار مالی و بودجه‌ای و بانکی و مدیریتی باز همین آش است و همین کاسه. 
اگر چنین لایحه‌ای در مقابل قانون‌گذار قرار گرفت، لااقل قانون‌گذار لازم است سه شرط را مدنظر قرار دهد؛ اول از دولت بخواهد که قبل از هر اقدام نشان دهد می‌تواند برای دو سال نقدینگی را کنترل کند. دوم یک برنامه جامع اصلاحات ارائه کند که اصلاحات پولی بخشی از آن باشد. سوم تعیین کند حجم پول کشور را به چه کمیت یا رویکرد یا دارایی وصل می‌کند که ثبات مقدار و ارزش آن توسط جامعه معتبر و پایدار تلقی شود. 
در غیر این صورت این اقدام ممکن است به بروز مشکلات قابل پیش‌بینی و غیرقابل‌پیش‌بینی جدیدی بیانجامد.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد