حمیدرضا حاج بابایی، وزیر آموزش و پرورش در دولت احمدی نژاد اقدام پسندیدهای انجام داد و همه مدارس را روزهای پنج شنیه تعطیل اعلام کرد. این تصمیم به سطح آموزش کمک کرده و میکند. اما ماجرای تعطیلی به خاطر کرونا، آلودگی هوا، ناآرامی، برودت هوا و تعطیلات مناسبتی باعث شده تا سطح آموزش و سواد در مدارس و دانشگاهها کاهش یابد. براساس گزارش های رسمی معدل سال آخر دبیرستان در سال 1403 کمتر از 12 بوده است. آموزش مجازی و امتحان مجازی هر دو باعث کاهش سطح سواد میشود. شگفت آنکه کسانی که امتحان مجازی میدهند به راحتی میتوانند با مراجعه به اینترنت یا کتاب های مرجع پیدا کنند و جواب دهند. این در حالی است که در امتحان حضوری فرد از چنین موقعیتی برخوردار نیست. از منظر جامعه شناختی گفتوگوی رودررو ی معلم یا استاد با دانشجو اثر ماندگار و عمیق در یادگیری افراد میگذارد. تعطیلی مراکز آموزش باعث کم سوادی دانشآموزان و دانشجویان میشود و مهمتر اینکه این دو گروه به همراه معلمان و استادان تنبل بارمی آورند. بنابراین آموزش مجازی تماما خسارت است و خسارت بدتر اینکه بسیاری از دانشآموزان که بی بضاعت هستند نمیتوانند تلفن همراه، تبلت و لب تاب تهیه کنند تا بتوانند در کلاسها حضور داشته باشند.
آموزش آنلاین به معنی تعطیلی سواد و مهارت است که خطرناک است.
محمد داوری، معلم و کارشناس آموزش، به بررسی علل کاهش عملکرد تحصیلی دانشآموزان پرداخت. این کارشناس، افت تحصیلی دانشآموزان را پدیدهای چندوجهی میداند که در سه محور اصلی قابل بررسی است:
- انگیزه تحصیلی پایین:
بسیاری از دانشآموزان انگیزه لازم برای ادامه تحصیل ندارند. آنان چشمانداز روشنی از آینده تحصیلی خود نمیبینند و ارتباطی میان کیفیت زندگی آینده و تحصیلات در کشور احساس نمیکنند. این بیانگیزگی سبب میشود دانشآموزان نه برای مطالعه دروس غیرجذاب، نه برای حضور در کلاسهای غیرجذاب و نه برای تحصیلاتی که آینده امیدوارکنندهای ندارد، انگیزهای داشته باشند.»
- محتوای غیرجذاب کتابهای درسی:
محتوای آموزشی موجود توانایی جذب دانشآموزان را ندارد. کتابهای درسی فاقد جذابیت لازم هستند و همین امر موجب میشود دانشآموزان علاقهای به مطالعه و یادگیری نشان ندهند.»
- روشهای تدریس فرسوده و سنتی:
شیوههای تدریس کهنه و غیرجذاب، انگیزه دانشآموزان را بیش از پیش کاهش داده است. این روشها سالهاست بدون تغییر باقی مانده و نتوانستهاند خود را با نیازهای نسل جدید هماهنگ کنند.
کاهش عملکرد تحصیلی
عملکرد تحصیلی دانشآموزان کاهش یافته و تعطیلیهای اخیر این روند را تشدید کرده است. مدارس از روال نسبی خود خارج شدهاند، خانوادهها دچار بیبرنامگی شدهاند و این بیبرنامگیها افت تحصیلی را عمیقتر کرده است.
تعطیلی های مکرر
تعطیلیها باعث بیبرنامگی خانوادهها و مدارس شده و روند افت تحصیلی را تشدید کرده است. در شرایطی که نظام آموزشی ناکارآمد است و محتوای درسی و روشهای تدریس جذابیت ندارند، تعطیلیهای مکرر مدارس ضربهای مضاعف به کیفیت آموزش وارد کردهاند.»
راهکار
- استفاده از محتوای آموزشی آفلاین: خانوادهها و دانشآموزان میتوانند از محتوای آفلاین بهرهمند شوند و برنامه اختصاصی خود را داشته باشند، بدون آنکه امید زیادی به مدارس و آموزش و پرورش داشته باشند. در همین نظام آموزشی ناکارآمد، برخی دانشآموزان و خانوادهها جدیتر عمل میکنند و آینده خود را با چشمانداز تحصیلی گره زدهاند. برای این گروه، داشتن برنامه اختصاصی و بهرهگیری از محتوای آفلاین بسیار مؤثر است.
- بهرهگیری از معلمان خصوصی: آن دسته از دانشآموزانی که امکان دسترسی دارند، میتوانند از معلمان خصوصی استفاده کنند.
- تشکیل کلاسهای حضوری گروهی: دوستان و دانشآموزانی که خانههایشان نزدیک به یکدیگر است، میتوانند کلاسهای حضوری گروهی تشکیل دهند و دروس را با هم تمرین کنند؛ حتی بهرهگیری از مدرس خصوصی برای این گروهها مفید است؛ تا هزینهها کاهش یابد و کیفیت آموزش افزایش پیدا کند.