وقتی درآمد ارزی کاهش پیدا میکند گرانی بیشتر میشود و ناآرامی و اعتراض به وجود میآید. دراینارتباط علیاکبر پور ابراهیم، مدیرعامل پیشین شرکت بازرگانی نفت ایران در لندن (نیکو) درباره تراستیها افشاگری کرد و گفت: تراستیها 11 میلیارد دلار پول نفت را به کشور برنگرداندند. آنها در امارات زندگی لوکس دارند.» پرسش این است که آیا این فرایند مخرب در دولت چهاردهم هم ادامه دارد یا خیر؟ انتظار این است که بانک مرکزی توضیح دهد که تراستیها وجود دارند یا حذفشدهاند؟ در ادامه گزیده نظرات وی میآید.
پشتصحنه تراستیها
یک گروه از تراستیها خریداران نفت هستند که نفت کشور را فروختند و پول آن را پس نیاورند. دسته دوم تراستیهایی هستند که پول نفت را دریافت و آن را در یکسری حساب منتقل میکنند و سوءاستفادهای صورت میگیرد. یعنی پولهای نفت وصولشده اما در حساب واسطی رسوبکرده است. دسته دیگر هستند که خالی خوانی میکنند؛ یعنی بهدروغ میگویند پول نفت وصول و منتقلشده اما پولی وصول نشده است. یعنی عمل خریدار نفت با تراستی بانکی باهم تبانی میکنند و خریدار نفت از تراستی بانکی میخواهد که بهدروغ تأییدیه انتقال پول را بدهد اما پول نفت را یکتا دو ماه دیگر به تراستی بانک تحویل دهد و از این مدتزمان تأخیر در تحویل پول نفت درصدی از سود بین طرفین تقسیم میشود.
شکلگیری تراستیها از دولت سیزدهم
در دولت آقای روحانی پول فروش نفت بهطورکلی در اختیار وزارت نفت قرار میگرفت به این معنا که وزارت نفت خودش تراستی ایجاد کرده بود و تراستیها تحت کنترل خود وزارت نفت بودند و شرکتهای تراستی در اختیار خود نیکو بود. در این فرایند وزارت نفت، پول نفت بهطور مستقیم دریافت میکرد و این پول بهطور مستقیم برای دارو و کالای اساسی هزینه میشد اما متأسفانه از دولت سیزدهم این رویه تغییر کرد. کشمکش طولانی بین وزارت نفت و گروهی ایجاد شد و در همان دوران اتهاماتی به ما زدند که میخواهید فروش نفت در انحصارتان باشد. انحراف در مسیر بازگشت پول نفت را ایجاد کردند و وزارت نفت را مجبور کردند که این تراستیهای خود را تعطیل کند و تراستیهای بانکی را ایجاد کردند و اعلام شد که وزارت نفت از این پس باید پول نفت را از این حسابها دریافت کند. حال اینکه پول نفت پول دولت و مردم است و نباید به دست تراستیهایی غیر از دولت بیفتد.
تراستیها پول نفت را بردند!
تراستیها پول نفت را خورند. در اواخر دولت مرحوم رئیسی مشخص شد که تراستیها پول نفت را تحویل ندادند. ارگان نظارتی نامه رسمی را به دولت ارسال کردند مبنی بر اینکه تراستیها پول نفت را برنگردانند و در همان مقطع (بهمن ١۴٠٢ )، حدود ١١ میلیارد دلار پول نفت برنگشته بود و این پول در حساب تراستیها رسوبکرده بود. تردیدی نداشتم که بخشی از این ١١ میلیارد دلار خورده شده و دیگر پولی وجود ندارد که به کشور بازگردد. در همان دولت سیزدهم اقداماتی انجام شد اما با شهادت رئیسجمهور متوقف ماند.
رانت نفتی
جابهجایی پول نفت اینگونه است که تراستیها میتوانند با مدارکی هویت حتی یک پاکستانی یا افغانستانی نسبت به گشایش حساب در امارات اقدام کنند و با یک شرکت زیر پلهای پول نفت را جابهجا کنند و به همین دلیل مانند قارچ، تکثیر شدند. در دومین روز ریاست جمهوری آقای پزشکیان این هشدار را به وی دادم که تراستیها پول نفت را تحویل ندادهاند و نمیخواهند تحویل دهند. آقای پزشکیان هم دستور پیگیری این موضوع را به آقای طیب داد اما متأسفانه رسیدگی ناقص انجام شد. جلسهای با حضور بنده، آقایان همتی، پاکنژاد، فرزین و طیب برگزار شد که جلسهای پرتنشی بود. در این جلسه آقای فرزین گفت که گزارش بنده مزخرف است و بانک مرکزی مسئول این پولها است و سوءاستفادهای هم صورت نگرفته و ضمانت میکند که این پولها برمیگردد. درنهایت من را از وزارت نفت حذف کردند.
پول نفت در امارات
تراستیهای جدید را میشناختیم و میدانستیم که حتی برادرهایشان هم ریسک نمیکنند که به آنها پول قرض دهند و تأسف خوردیم که چطور میلیونها دلار پول نفت کشور را به دست این افراد با شرکتهای زیر پلهای دادهاند و این افراد با پول نفت کشور یکشبه مالک خودروهای رولز رویس در امارات شدند و امروز با محافظ تردد دارند و در طبقات پنت هاوس هتلهای گران امارات زندگی میکنند.
بازگشت بابک زنجانی به بازار نفت
در یک سال گذشته بابک زنجانی هم وارد فروش نفت ایران شد. روزی که بابک زنجانی دوباره به حوزه نفت برگشت، بنده از وزارت نفت حذف شدم و اساس ما را از وزارت نفت برکنار کردند که کار را به امثال بابک زنجانی واگذار کنند.
بهانه تحریم
تراستیهایی که مدعی هستند به دلیل تحریمها نتوانستند پول نفت را تحویل دهند، مزخرف میگویند، اگر قرار باشد تراستی به دلیل تحریمها نتواند پول نفت را به کشور بازگرداند چه نیازی به تراستی است؟ بدهی ارزی باید ارزی تسویه شود، اینکه میگویند با کالا تسویه کنیم به این دلیل است که میخواهند کالای ۵٠ دلاری را به کشور ١٠٠ دلار قالب کنند اما قانون میگوید، تراستی باید همان ارزی را که به وزارت نفت تعهد داده است را به بانک مرکزی تحویل دهد. تراستی که باید ١ میلیارد دلار را پس دهد ۶٠٠ میلیون دلار آن را خورده و ۴٠٠ میلیون دلار را میتواند تحویل دهد ازاینرو برای اینکه این موضوع را پنهان کنند، میگویند تراستیها بدهی خود را با کالا تسویه کنند تا این بدهی با گرانفروشی جبران شود. تراستیها کنترل نشدند و پول نفت به کشور بازنگشت و نتیجه آن افزایش نرخ دلار و ناآرامیهای امروز است.
راهکار
ابتدا باید وادار به تحویل پول نفت کنند. امیدواریم اساس این پول وجود داشته باشد که آن را پس دهند. راهکار اصلی این است که این روند معیوب متوقف شود و به همان مسیر قبل برگردیم و دولت هر زمان میتواند این مسیر را اصلاح کند.