با نزدیک شدن به اواسط آبان سال آبی ۱۴۰۵-۱۴۰۶، آمارهای منتشر شده از وضعیت ذخایر سدها و میزان بارش‌ها، تصویری ترکیبی از ناشی از بارش‌های بهتر و هشدار جدی درباره کمبود منابع در مناطق استراتژیک را ترسیم می‌کند. اگرچه میزان ورودی آب به مخازن نسبت به سال گذشته رشد قابل توجهی داشته، اما توزیع نامتوازن منابع و وضعیت نامناسب برخی سدهای کلیدی، مدیریت مصرف را به یک ضرورت حیاتی تبدیل کرده است.
بر اساس آخرین داده‌های آماری تا تاریخ ۱۷ آبان سال آبی ۱۴۰۵-۱۴۰۶، ورودی آب به مخازن سدها کشور، ۲ میلیارد و ۳۲۰ میلیون متر مکعب ثبت شده است. این رقم نشان‌دهنده یک جهش مثبت در مقایسه با سال گذشته است؛ به طوری که نسبت به مدت مشابه سال جاری، ۸۰ درصد افزایش و نسبت به میانگین ۱۰ ساله، ۱۱ درصد رشد را نشان می‌دهد.
با این حال، این افزایش ورودی نتوانسته است مانع از کاهش سطح کلی ذخایر شود. حجم موجودی مخازن کشور از سطح ۴۷ درصد در ابتدای پاییز جاری، به ۴۳ درصد کاهش یافته است که نشان‌دهنده تسلط پیامدهای تنش آبی بر روند پرشدگی سدهاست.
گزارش‌ها حاکی از آن است که وضعیت پرشدگی سدها در سطح کشور به‌صورت یکپارچه نیست. در حالی که برخی مناطق وضعیت بهتری دارند، در بسیاری از حوزه‌های آبریز، کمبود منابع بسیار محسوس و نگران‌کننده است. بطوریکه استان‌های تهران، مرکزی، خراسان رضوی، قم، اصفهان، زنجان و همدان در وضعیت نامطلوبی قرار دارند. این وضعیت مستقیماً امنیت آبی شهرهای بزرگ و پرجمعیت از جمله تهران، کرج، مشهد، اراک، قم، اصفهان، یزد و همدان را با محدودیت‌های جدی در تأمین آب شرب مواجه کرده است.
رصد دقیق سدهای حیاتی منطقه تهران و البرز، تضاد شدید میان وضعیت مخازن را آشکار می‌کند به طوریکه سد امیرکبیر با ۶۷ درصد پرشدگی، عملکرد مثبتی داشته و نسبت به سال گذشته ۹۶۸ درصد و نسبت به میانگین ۱۰ ساله ۳۱ درصد بهبود یافته است.
سد لار اما با تنها ۲ درصد پرشدگی، وضعیت بسیار نگران‌کننده‌ای دارد. اگرچه نسبت به سال گذشته ۶۴ درصد بهبود داشته، اما در مقایسه با میانگین ۱۰ ساله، با ۵۴ درصد کاهش مواجه است.
سد طالقان با ۳۶ درصد موجودی، همچنان با ۳۴ درصد کاهش نسبت به میانگین ۱۰ ساله دست‌وپنجه نرم می‌کند.
سد لتیان تنها ۲۶ درصد پرشدگی دارد که نشان‌دهنده ۳۸ درصد کاهش ذخیره نسبت به میانگین ۱۰ ساله است.
سد ماملو با ۸۸ درصد حجم خالی، نسبت به میانگین ۱۰ ساله دچار ۷۲ درصد کمبود ذخیره شده است.
از منظر بارش‌های جوی، سال جاری نسبت به سال گذشته بهبود یافته است. بارش کشور از ابتدای سال آبی جاری تا ۱۶ آبان، ۲۰.۳،میلی‌متر بوده است. این میزان در مقایسه با بارش ۳.۴ میلی‌متری در دوره مشابه سال گذشته و میانگین بلندمدت ۱۷.۵ میلی‌متری، نشان‌دهنده وضعیت مطلوب کلی است.
با این وجود، این بهبود کلی پوشاننده کم آبی در برخی مناطق نیست. طبق داده‌های ایستگاه‌های بارشی، ۹ استان یزد، خراسان رضوی، بوشهر، گیلان، فارس، خراسان جنوبی، مازندران، سیستان و بلوچستان و سمنان همچنان در وضعیت زیر نرمال قرار دارند.
در نهایت، با توجه به عدم توازن در توزیع بارش‌ها و وضعیت ذخایر، مدیریت آب کشور نباید بر اساس یک الگوی واحد عمل کند. برنامه‌ریزی‌های ویژه باید بر اساس ویژگی‌های هر حوضه آبریز، وضعیت موجودی مخازن، میزان بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی و شرایط بارش‌های منطقه‌ای انجام شود. مدیریت مصرف، نه یک توصیه، بلکه یک ضرورت جدی برای جلوگیری از بحران‌های اجتماعی و اقتصادی در شهرهای پرجمعیت کشور است.
منبع: ایلنا