ترامپ پس از این دیدار دو پیام متفاوت مخابره کرد:
از یک سو تأکید کرد که همچنان به توافق با ایران از مسیر دیپلماسی علاقهمند است و حتی احتمال برگزاری دور دوم مذاکرات را مطرح کرد؛
از سوی دیگر اعلام شد که دومین ناوگان آمریکایی در حال حرکت به سمت خاورمیانه است.
این ترکیب «دعوت به مذاکره» و «نمایش قدرت نظامی» چه معنایی دارد؟
سیاست چماق و هویج؛ راهبرد کلاسیک فشار هوشمند
رفتار ترامپ را میتوان در چارچوب راهبرد «فشار حداکثری همراه با پنجره مذاکره» تحلیل کرد. در این الگو، واشنگتن همزمان دو مسیر را فعال نگه میدارد:
-
باز نگه داشتن کانال دیپلماتیک برای رسیدن به توافق
-
افزایش فشار نظامی و بازدارندگی برای بالا بردن قدرت چانهزنی
حرکت ناوگان دوم به منطقه، بیش از آنکه نشانه تصمیم قطعی برای جنگ باشد، پیام بازدارندگی به تهران و اطمینانبخشی به اسرائیل و متحدان منطقهای تلقی میشود.
در واقع ترامپ میکوشد نشان دهد که «گزینه نظامی روی میز است» اما اولویت با توافق است.
پیام به نتانیاهو
نتانیاهو در ماههای اخیر مواضع سختتری علیه ایران داشته است. تأکید ترامپ بر تمایل به توافق، میتواند نشانهای از تمایل واشنگتن برای مهار شتابزدگی تلآویو در مسیر تقابل مستقیم باشد.
با این حال، اعزام ناوگان نظامی نیز پیامی به اسرائیل است که آمریکا همچنان در کنار آن قرار دارد و در صورت تشدید بحران، آماده واکنش خواهد بود.
به بیان دیگر، ترامپ در حال مدیریت همزمان دو سطح بحران است:
مهار تنش برای جلوگیری از جنگ گسترده
حفظ اهرم فشار برای گرفتن امتیاز بیشتر در مذاکره
آیا منطقه وارد فاز بازدارندگی کنترلشده شده است؟
تحولات اخیر نشان میدهد که بازیگران در حال حرکت به سمت نوعی «بازدارندگی کنترلشده» هستند؛ وضعیتی که در آن همه طرفها قدرتنمایی میکنند اما از عبور از خط قرمز جنگ مستقیم پرهیز دارند.
در چنین شرایطی:
-
احتمال درگیری محدود یا تنشهای مقطعی وجود دارد
-
اما تصمیم به جنگ تمامعیار پایین ارزیابی میشود
-
مذاکرات میتواند به ابزار مدیریت بحران تبدیل شود
در پایان باید به این موضوع اشاره کرد که پیام ترامپ پس از دیدار با نتانیاهو، نه نشانه صلح قطعی است و نه اعلام جنگ. بلکه ترکیبی از دیپلماسی و نمایش قدرت است؛ راهبردی برای افزایش دست بالا در مذاکره با ایران.
حرکت همزمان به سمت گفتوگو و اعزام ناو نظامی نشان میدهد واشنگتن در حال بازی در دو زمین است:
زمین مذاکره و زمین بازدارندگی.
آینده این پرونده به این بستگی دارد که کدام پیام غالب شود؛ «توافق» یا «فشار».